Deze bibliografie bestaat uit vier onderdelen:
N.B. Alle links zijn gecontroleerd in oktober 2025.
ActaArnI = Actaregister van de kerkenraad van de Nederduits Gereformeerde Gemeente te Arnemuiden 1575-1625 red. A.H.G. Verouden. (Hollandse bronnen, 7.) Rotterdam: Hollandse Vereniging voor Genealogie ‘Ons Voorgeslacht’, 2013.
ActaArnII = Actaregister van de kerkenraad van de Nederduits Gereformeerde Gemeente te Arnemuiden 1625-1640 red. A.H.G. Verouden. (Hollandse bronnen, 9.) Rotterdam: Hollandse Vereniging voor Genealogie ‘Ons Voorgeslacht’, 2015.
ActaNedSyn = Acta van de Nederlandsche synoden der zestiende eeuw red. F.L. Rutgers. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1889. Digitaal ⬀
ActaPartSyn = Acta der particuliere synoden van Zuid-Holland 1621-1700 red. W.P.C. Knuttel. 6 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Kleine Serie, 3, 5, 8, 11, 15, 16.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1908-1916. Digitaal ⬀
Angillis, A.A. (1864). ‘Daniël Heins, hoogleeraar en dichter’. Dietsche warande 6: 7-44, 421-450. Digitaal ⬀
Aurelius, Cornelius (2011 [1517]). [‘Divisiekroniek.’] Die cronycke van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslant beghinnende van Adams tiden tot die geboerte ons heren Jhesu voertgaende tot den iare M.CCCCC.ende xvij [...]. [Leyden: Jan Seversz.] Red. en transcriptie Aarnoud de Hamer, 2011. Digitaal ⬀
Bekker, Balthasar (1691-1693). De betoverde wereld [...]. Amsterdam: Daniel van den Dalen. Digitaal ⬀
BeschvdMeulen = Brieven en andere bescheiden betreffende Daniël van der Meulen 1584-1600 red. Gisela Jongbloet-van Houtte. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Gote Serie, 196.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1986. Digitaal ⬀
BeschOldenb = Johan van Oldenbarnevelt: bescheiden inzake zijn staatkundig beleid en zijn familie 1570-1620 red. S.P. Haak & A.J. Veenendaal. 3 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 80, 108, 121.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1934-1967. Digitaal ⬀
Bontemantel = Bontemantel, Hans (1897 [1653-72]). De regeeringe van Amsterdam, soo in ’t civiel als crimineel en militaire (1653-1672) red. G.W. Kernkamp. 2 dln. (Werken uitgegeven door het Historisch Genootschap 3e serie, 7.) Den Haag: Martinus Nijhoff. Digitaal ⬀
Boonen, Willem (1880 [1593-94]). Geschiedenis van Leuven, geschreven in de jaren 1593 en 1594 red. Ed. van Even. Leuven: Vanbiesem & Fonteyn. Digitaal ⬀
Bor, Pieter Christiaensz. (1601). Vande Nederlantsche oorloghen, beroerten ende Borgerlijcke oneenicheyden gheduerende den Gouvernemente vanden Hertoghe van Alba inde selve Landen: warachtighe ende historische beschrijvinghe. Utrecht: Salomon de Roy. [omvat drie boeken, 1-3.] Digitaal ⬀
Bor, Pieter Christiaensz. (1621a). Nederlantsche oorloghen, beroerten, ende borgerlijcke oneenicheyden, beginnende mette opdrachte der selver Landen ghedaen by Keyser Carel de V. aen sijnen zoon Coninck Philippus van Spangien tot de droevighe doodt van sijn Excellentie Willlem Prince van Orangien hooghl. memorie. Leyden: Govert Basson; Amsterdam: Michiel Colyn. Dl. 1 [omvat de boeken 1-9.] Digitaal ⬀
Bor, Pieter Christiaensz. (1621b). Vervolgh der Nederlantsche oorloghen, beroerten, ende borgerlijcke oneenicheyden, beginnende mette aencomste van Don Ioan van Oostenrijck inden Jaere 1576, tot de droevige doot ende begraeffenis des Doorlucht. Princes Willem, Prince van Orangien etc. Leyden: Govert Basson; Amsterdam: Michiel Colyn. Dl. 2 [omvat de boeken 10-18.] Digitaal ⬀
Bor, Pieter Christiaensz. [1630]. Vervolch vande Nederlantsche Oorloghen beroerten, ende borgerlycke oneenicheyden zedert het innemen van Breda, met het Turfschip tot de comste van den Cardinael Albertus van Oostenrijck toe warachtich ende onpartijdelijck beschreven. Leijden: Govaert Basson; Amsterdam: Michiel Colijn. Dl. 4. [omvat de boeken 28-32.] Digitaal ⬀
Bor, Pieter Christiaenz. (1679-1684). Oorsprongk, begin en vervolgh der Nederlandsche oorlogen, beroerten, en borgerlyke oneenigheden [...].; beginnende met d'opdracht der selve landen, gedaen by Keyser Karel den Vijfden, aen sijnen soon konink Philippus van Spanjen, en eindigende met het einde van ’t jaer MDC. 4 dln. Amsterdam: Van Someren, Wolfgangh & Boom. Digitaal ⬀
Bostoen, Karel (1984). Kaars en bril: de oudste Nederlandse grammatica [Johan Radermacher]. Overdruk uit: Archief van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (1984), p. 1-47. Digitaal ⬀
Brandt de jonge, Geeraardt (1682). ‘Het leven van Joost van den Vondel’. J.V. Vondels Poëzy of Verscheide Gedichten; op een nieu by een vergadert, en met veele ook voorheen nooit gedrukte dichten vermeerdert, mitsgaders een aanleidinge ter Nederduitsche Dichtkunste, en het Leven des Dichters, 3-90. [Franeker: Leonard Strik.] Red. digitale editie Ton Harmsen. Digitaal ⬀
Bredius, A. (1908). ‘Rembrandtiana’. Oud-Holland: nieuwe bijdragen voor de geschiedenis der Nederlandsche kunst, letterkunde, nijverheid 26: 219-224.
BriefwissDeWitt = Brieven aan en Brieven van Johan de Witt red. R. Fruin e.a. 6 dln. (Werken van het Historisch Genootschap 3e serie 18, 25, 31, 33, 42, 44.). Amsterdam: Müller, 1906-1919. Digitaal ⬀
BriefwissGrotius = Briefwisseling van Hugo Grotius red. P.C. Molhuysen. 17 dln. Den Haag: Martinus Nijhoff, 1928-2001. Digitaal ⬀
BriefwissHeinsius = De briefwisseling van Anthonie Heinsius 1702-1720 red. A.J. Veenendaal junior 19 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 158, 163, 169, 177, 183, 189, 194, 198, 204, 207, 214, 221, 224, 226, 227, 240, 243, 244, 247.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1976-2001. Digitaal ⬀
BriefwissHooft = De briefwisseling van Pieter Corneliszoon Hooft red. H.W. van Tricht. 3 dln. Culemborg: Tjeenk Willink/ Noorduijn, 1976-1979. Digitaal ⬀
BriefwissHuygens = De briefwisseling van Constantijn Huygens (1608-1687) red. J.A. Worp. 6 dln. Den Haag: Martinus Nijhoff, 1911-1917. Digitaal ⬀
BronnenAmst = Bronnen tot de geschiedenis van het bedrijfsleven en het gildewezen in Amsterdam 1510-1672 red. J.G. van Dillen. 3 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 69, 78, 144.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1929-1974. Digitaal ⬀
BronnenBenedenMaas = Bronnen voor de economische geschiedenis van het Beneden-Maasgebied 1104-1534 red. J.F. Niermeyer & J.G. Smit. 2 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 127, 236.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff/Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 1968-1997. Digitaal ⬀
BronnenDagvrtenHoll = Bronnen voor de geschiedenis der dagvaarten van de Staten en steden van Holland vóór 1544 W. Prevenier & J.G. Smit. 6 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 201.) ’s-Gravenhage: Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 1991. Digitaal ⬀
BronnenDagvrtenZl = Bronnen voor de geschiedenis der dagvaarten van de Staten van Zeeland 1318-1572 red. J.G. Smit e.a. 3 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 263, 264.) Den Haag: Huygens Instituut, 2011. Digitaal ⬀
BronnenLeiden = Bronnen tot de geschiedenis van de Leidsche textielnijverheid (1333-1795) red. N.W. Posthumus. 6 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 8, 14, 18, 22, 39, 49.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1910-1922. Digitaal ⬀
BronnenLevant = Bronnen tot de geschiedenis van den Levantschen handel (1590-1826) red. K. Heeringa. 6 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 9, 10, 34, 95, 115, 120.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1910. Digitaal ⬀
BronnenMiddelb = Bronnen tot de geschiedenis van Middelburg in den landsheerlijken tijd red. W.S. Unger. 3 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 23, 26, 31.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1923-1931. Digitaal ⬀
CartulairesYpres = Les cartulaires de la prévôté de Saint-Martin à Ypres [...] red. E. Feys & A. Nelis. 2 dln. Bruges: de Zuttere-van Kersschaver, 1881. [Geraadpl. BC UvA]
Cats, Jacob (1637). ’sWerelts begin, midden, eynde, besloten in den trov-ringh, met den proef-steen van den selven. Dordrecht: Hendrick van Esch. Digitaal ⬀
Cats, Jacob (1976 [1637]). Het Spaens heydinnetje red. H.J. Vieu-Kuik. 4e herz. dr. Culemborg: Tjeenk Willink/Noorduijn. Digitaal ⬀
Colen, Ludolph van (2010 [1584]). ‘Solutie ende werckinghe op twee geometrische vraghen by Willem Goudaen inde jaren 1580 ende 83 binnen Haerlem aenden kerckdeure ghestelt: mitsgaders propositie van twee andere geometrische vraghen’. [Amsterdam: Cornelis Claesz, 1584]. Vanden circkel. Daerin gheleert werdt te vinden de naeste proportie des circkels-diameter tegen synen omloop : noch de tafelen sinuum, tangentium ende secantium: ten laetsten van interest, fol. 109-114. 2e herz. dr. Leiden: van der Marsse. Digitaal ⬀
Compilatiecorpus = Compilatiecorpus Historisch Nederlands: deelcorpus ambtelijke teksten 1250-1800, red. Evie Coussé, 2010. Digitaal ⬀
Coornhert, D.V. (1942 [1585]). Zedekunst dat is wellevenskunste red. Bruno B. Becker. Leiden: Brill. Digitaal ⬀
CorrespWillemIII = Correspondentie van Willem III en Hans Willem Bentinck (1656-1702) red. N. Japikse. Twee gedeelten, totaal 5 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën, Kleine Serie 23, 24, 26, 27, 28.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1927-1937. Digitaal ⬀
CoutumesAnvers = Coutumes de la ville d’Anvers red. G.P. de Longé. (Coutumes du pays et duché de Brabant: quartier d’Anvers, 1.) (Recueil ds anciennes coutumes de la Belgique.) Bruxelles: Gobbaerts, 1870. [Nederlands, en op tegenoverliggende pagina’s vert. in het Frans.] Digitaal ⬀
CoutumesKiel = Coutumes du Kiel, de Deurne et de Lierre red. G.P. de Longé. (Coutumes du pays et duché de Brabant: quartier d’Anvers, 5.) (Recueil des anciennes coutumes de la Belgique.) Bruxelles: Gobbaerts, 1875. [Nederlands, en op tegenoverliggende pagina’s vert. in het Frans.] Digitaal ⬀
DagboekGent = Dagboek van Gent van 1447 tot 1470 red. Victor Fris. 2 dln. (Maatschappij der Vlaamsche bibliophilen 4e reeks, 12.) Gent: Annoot-Braeckman, 1901-1904. Digitaal ⬀
DiarAlting = Diarium van Egbert Alting 1553-1594 red. W.J. Formsma & R. van Roijen. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 111.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1964. Digitaal ⬀
EewichEdict = Ordinancie ende eewich edict vande ertzhertogen onse souvereyne princen: tot beter directie vande zaken van justicie in hunne landen van herwertsouer. [Brussel: Rutgeert Velpius en Huybrecht Anthoon, 1611.] digitale editie G. Martyn, 2002. Digitaal ⬀
ePistolarium: Circulation of Knowledge and Learned Practices in the 17th-century Dutch Republic. [Brieven van en naar geleerden in de Republiek in de 17e eeuw, stuurgroep Frans Blom e.a.]. Digitaal ⬀
GeldersLandr = Het Gelderse land- en stadsrecht van het Overkwartier van Roermond 1620 red. A.M.J.A. Berkvens e.a. (Werken der Stichting tot uitgaaf der bronnen van het oud-vaderlandse recht, 25.) Arnhem: Stichting tot uitgaaf der bronnen van het oud-vaderlandse recht, 1996. Digitaal ⬀
Gonnet, C.J. (1876). ‘Vier Parochiën in de middeleeuwen: Heemskerk, Beverwijk, Zoeterwoude en Hazerswoude’. Bijdragen voor de geschiedenis van het bisdom van Haarlem 4: 245-296.
Gouw, J.L. van der (1967). De Ring van Putten: onderzoekingen over een hoogheemraadschap in het Deltagebied. [Dissertatie Leiden] ’s-Gravenhage: Albani.
Gouw, J.L. van der (1987). De landscheidingen tussen Delfland, Rijnland en Schieland. Hilversum: Verloren.
Gratama, Seerp (1841). ‘Brief van Keizer Karel V: drostambt van Koevorden en Drenthe’. Drentsche volksalmanak 1841: 119-135. Catalogus van de boekerij Oldenhuis Gratama, toeg.nr. 0583, inv. nr. 216. [Ingezien Drents Archief; zie geraadpleegde archieven]
GrootGeldersPlacaetbk = Groot Gelders Placaet-Boeck: inhoudende de placaeten ende ordonnantien, soo by wylen Keyser Kaerle en Coninck Philips [...] sedert den jaere 1543 tot den jaere 1700 uytgegeven red. W. van Loon. 2 dln. Nijmegen: Suerus van Goor, 1701-1703. Dl. 2 Digitaal ⬀
GrootPlacaetbk = Groot Placaet-boeck, vervattende de placaten, ordonnantien ende edicten van de Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, van de Staten van Hollandt en West-Vrieslandt, mitsgaders van de Staten van Zeelandt red. Cornelis Cau e.a. 9 dln +register. Verschillende uitgevers, 1658-1797. Digitaal ⬀
[Grotius] Groot, Hugo de (1910 [1631]). Inleidinge tot de Hollandsche rechts-geleerdheid red. S.J. Fockema Andreae. Arnhem: S. Gouda Quint, 1910. Digitaal ⬀
Hallema, A. (1927). ‘Jan van Hout’s rapporten en adviezen betreffende het Amsterdamsche tuchthuis uit de jaren 1597 en ’98’. Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap 48: 69-94. Digitaal ⬀
Helmont, Joan Baptista van (1978 [1660]). Dageraed, ofte nieuwe opkomst der geneeskonst. [Fotomech. herdr. Amsterdam: Schors.] Digitaal ⬀
Hooft, P.C. (1972). Alle de gedrukte werken 1611-1738 [facsimile-uitg.] red. W.Gs. Hellinga & P. Tuynman. 9 dln. Amsterdam: University Press.
Hooft, P.C. & Samuel Coster (2004 [1617]). Warenar red. Jeroen Jansen. (Deltareeks.) Amsterdam: Bert Bakker, 2004. Digitaal ⬀
HooftHist = Hooft, P.C. (1972 [1642]). Nederlandsche historien. Dln. 4 en 5 van Hooft, P.C., Alle de gedrukte werken 1611-1738 facsimile red. W.Gs. Hellinga & P. Tuynman. 9 dln. Amsterdam: University Press. Digitaal ⬀
Hout, Jan van (2005 [1595]). ’t Vertooch nopende het dijckgraef- en heemraetschap van Rijnlant: concept der heemraetschappen red. Marleen van Amstel-Hórak. Digitaal ⬀
HuygensJrJourn = Huygens jr., Constantijn (1876-78 [1688-1696]). Journaal van 21 october 1688 tot 2 september 1696. 4 dln. (Werken uitgegeven door het Historisch genootschap Nieuwe reeks, 23.) Utrecht: Kemink. Digitaal ⬀
KleinPlakk = Klein plakkaatboek van Nederland: verzameling van ordonnantiën en plakkaten betreffende de regeeringsvorm, kerk en rechtspraak (14e eeuw tot 1749) red. A.S. de Blécourt & N. Japikse. Groningen/Den Haag: Wolters, 1919.
Koelmans, Leendert (1972). Nieuwnederlands uit de zestiende en de zeventiende eeuw. Groningen: Wolters-Noordhoff.
Leupe, P.A. (1859). ‘Joris van Spilbergen; 1617’. Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch-Indië 6: 381-383. Digitaal ⬀
Meersch, D.J. van der (1843). ‘Kronyk der rederykkamers van Audenaerde’. Belgisch museum voor de Nederduitsche tael- en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands 7: 15-72. Digitaal ⬀
NieuweMaren = Nieuwe maren: een ooggetuigenverslag van de opkomst en ondergang van de wederdopers te Amsterdam, 1534-1535 red. J.W.J. Burgers & Paul Knevel. (Manuscripta Mennonitica, 7.) Hilversum: Verloren, 2016.
OIenWIVoyag =Oost-Indische en West-Indische Voyagien [...]. Amsterdam: Michiel Colijn, 1619. [Ingezien Scheepvaartmuseum Amsterdam aug. 2018]
Oldenhuis Gratama, L. (1849). ‘Een blik op de belastingen en den materielen toestand van ’t landschap Drenthe in ’t begin der XVIIde eeuw’. Drentsche volksalmanak 1849: 59-91. [Ingezien Drents Archief; zie geraadpleegde archieven]
OnderhandelUtrecht = ‘Stukken betreffende de onderhandelingen tusschen de staten van Utrecht en de hooge regeering, over het aandeel van Utrecht in de buitengewone bede: 1574-1576’ red. P.L. Muller, 1887. Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap 10: 64-145. Digitaal ⬀
OnwaerdeerlVrouw = Een onwaerdeerlycke vrouw: brieven en verzen van en aan Maria Tesselschade red. J.A. Worp. 2e dr. Utrecht: HES, 1976 [1918]. Digitaal ⬀
Pekelharing, K.R. (1866). ‘Bijdragen voor de geschiedenis der hervorming in Zeeland 1524-1572’. Archief red. Zeeuws Genootschap der Wetenschappen 1866: 225-316. Digitaal ⬀
PlaccStatGen1581 = Placcaert Vande Staten Generael vande Gheunieerde Nederlanden [...]. Byden vvelcken, midts den redenen in ’t langhe in t selfde begrepen, men verklaert den Coninck van Spaegnien vervallen van de overheyt ende heerschappije van dese voorsz. Nederlanden, Ende verbiet zijnen naem ende zeghel inde selve landen meer te ghebruycken. [Tekst Jan van Asseliers] Leyden: Charles Silvius, 1581. Digitaal ⬀
Prinsen Jlz., J. (1905a). ‘Een rapport over armenzorg uit de zestiende eeuw’. De beweging 1 afl. 2: 69-89. Digitaal ⬀
RechtsbrAardenb = Rechtsbronnen der stad Aardenburg red. G.A. Vorsterman van Oyen. (Werken der Vereeniging tot uitgave der bronnen van het oude vaderlandsche recht 1e reeks, 15.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1892.
RechtsbrAmst = Rechtsbronnen der stad Amsterdam red. J.C. Breen. (Werken der Vereeniging tot uitgave der bronnen van het oude vaderlandsche recht 2e reeks, 4.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1902. Digitaal ⬀
RechtsbrHaarl = Rechtsbronnen der stad Haarlem red. J. Huizinga. (Werken der Vereeniging tot uitgave der bronnen van het oude vaderlandsche recht 2e reeks, 13.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1911.
RechtsbrSchied = Rechtsbronnen der stad Schiedam red. K. Heeringa. (Werken der Vereeniging tot uitgave der bronnen van het oude vaderlandsche recht 2e reeks, 6.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1904. Digitaal ⬀
RecueilAnciennOrdonn = Recueil des anciennes ordonnances des Pays-Bas sous le règne de Charles-Quint (1506-1555) red. Ch. Laurent e.a. (Receuil des ordonnances des Pays Bas Deuxième série (1506-1700), dln. 1-6.) Brussel: Goemaere, 1893. [Inzage BC VU Amsterdam]
ResolHoll1577-78 = ‘De resolutien van de staten van Holland van 1577 en 1578’ red. J.H.W. Unger. Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap 14 (1893): 1-68. [Transcriptie van handschriftelijke folio’s als aanvulling op de gedrukte Resolutien.] Digitaal ⬀
ResolHoll1596 = Resolutien van de Heeren Ridderschap, Edelen ende Steden van Hollandt ende West-Vrieslandt, mitsgaders haer E. Gecommitteerde Raden, in haer Ed. Mogh. Vergaderinghe genomen in den Haghe t’zedert den eersten Januarij vijfthien hondert ses en tnegentigh. Z.pl., z.j. Bewaard in Stadsarchief Amsterdam. [Zie verder geraadpleegde archieven.]
ResolStatGen = Resolutiën der Staten-Generaal, Oude en Nieuwe Reeks 1576-1625 red. N. Japikse e.a. 21 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 26, 33, 41, 43, 47, 51, 55, 57, 62, 71, 85, 92, 101, 131, 135, 151, 153, 176, 187, 208, 223.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1915-1994. Digitaal ⬀
ResolVroeAmstI = Resoluties van de vroedschap van Amsterdam 1490-1550 red. P.D.J. van Iterson & P.H.J. van der Laan. (Publikaties van de Gemeentelijke Archiefdienst van Amsterdam uitgegeven door de Stichting H.J. Duyvisfonds, 14.) Amsterdam: De Bataafsche Leeuw, 1986.
ResolVroeAmstII = Resoluties van de vroedschap van Amsterdam 1551-1565 red. R. van Bessem & P.J. van der Laan. (Publicaties van het Stadsarchief Amsterdam uitgegeven door de Stichting H.J. Duyvisfonds, 28.) Hilversum: Verloren, 2008.
ResolVroeGou = ‘Goudsche vroedschapsresoluties betreffende dagvaarten der Staten van Holland en der Staten-Generaal, 1525-1560’ red. A. Meerkamp van Embden. Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap 38 (1917): 98-357. Digitaal ⬀
RetorMemor = Fabianus C. van Boheemen & Theodorus C.J. van der Heijden (1999). Retoricaal memoriaal: bronnen voor de geschiedenis van de Hollandse rederijkerskamers van de Middeleeuwen tot het begin van de achttiende eeuw. Delft: Eburon.
Riebeeck = Riebeeck, Jan Anthonisz van (1952-57 [1651-1662]). Daghregister gehouden by den oppercoopman Jan Anthonisz van Riebeeck red. D.B. Bosman & H.B. Thom. 3 dln. Kaapstad: Balkema. Digitaal ⬀
RyswykseVredeHandel = Ryswykse vrede-handel, bestaande in autentike acten, memorien en antwoorden, dewelke in ’t Keiserrijk, Sweeden, Savoyen, ende in de Nederlanden zijn voorgevallen [...]. [Vert. uit het Frans] ’s-Gravenhage: Rammazeyn & Uytwerf, 1700. Digitaal ⬀
Schouten, Wouter (1676). Wouter Schoutens Oost-Indische voyagie: vervattende veel voorname voorvallen en ongemeene vreemde geschiedenissen bloedige zee- en landtgevechten tegen de Portugeesen en Makassaren [...]. Amsterdam: Jacob van Meurs en Johannes van Someren. Digitaal ⬀
Schueren, J.B.J.N. ridder de van der (1884). ‘Bijdrage tot de geschiedenis der confiscatie van de geestelijke goederen, bepaaldelijk die, in Middelharnis, Walcheren en Wemeldingen gelegen’. Bijdragen voor de geschiedenis van het bisdom van Haarlem 12: 48-148.
SecreteResol = Secrete Resolutien van de Edele Groot Mog. Heeren Staten van Holland en Westvriesland, genomen zedert den aanvang der bedieninge van den Heer Johan de Witt, als raadpensionaris van den selven lande [...]. Beginnende met den Jare 1653, en eindigende met den Jare 1668. 2 dln. Utrecht: W. van de Water, 1717. Dl. 1 Digitaal ⬀
Slootmans, C.J.F. (1933). ‘De voorbereiding der satisfactie van Bergen-op-Zoom in 1579’. Archief red. het Zeeuws Genootschap der Wetenschappen 1933: 51-75. Digitaal ⬀
Smallegange, M. (1696). Nieuwe cronyk van Zeeland: eerste deel, vervattende de voor desen uitgegeven Cronyken van de Heeren Jacobus Eyndius en Johan Reygersberg, veel vermeerdert ontrent deses landschaps oudheden an herkomsten, wateren en stroomen, eilanden, steden en heerlykheden. Middelburg: Joannes Meertens. Digitaal ⬀
SmitBontemantel = Smit, Conradus Gerardus (1937). Notulen gehouden ter vergadering der Staten van Holland in 1670 door Hans Bontemantel. [Dissertatie Utrecht] Utrecht: Drukkerij Broekhoff. Digitaal ⬀
St+Sch = Particuliere notulen van de vergaderingen der Staten van Holland 1620-1640 door N. Stellingwerff en S. Schot red. J.W. Veenendaal-Barth e.a. 7 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 217, 200, 206, 245, 228, 249, 252.) Den Haag: Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 1987-2005. Digitaal ⬀
Statenvert = Biblia, dat is: De gantsche H. Schrifture, vervattende alle de Canonijcke Boecken des Ouden en des Nieuwen Testaments [...]. Leyden: Paulus Aertz. van Ravensteyn voor de Weduwe ende Erfgenamen van wijlen Hillebrant Jacobsz. van Wouw [1637]. Transcriptie Nicoline van der Sijs [2008]. Digitaal ⬀
TolIersekeroord = De tol van Iersekeroord: documenten en rekeningen 1321-1572 red. W.S. Unger. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën, Kleine Serie 29.) ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1939. Digitaal ⬀
Vaernewyck, Marcus van (1872-1881 [1566-1568]). Van die beroerlicke tijden in die Nederlanden en voornamelick in Ghendt 1566-1568 red. Ferdinand Vanderhaeghen. 5 dln. Gent: C. Annoot. Digitaal ⬀
Vaes, I.A. (1711). Memorien voor den heere Reynaert Hymmen [...] tegens Syne Hoogheyt den Heere Johan Willem Friso Prince van Nassau, &c. Geinthimeerde. [uiteenzettingen in een rechtsstrijd] Digitaal ⬀
Voet, Paulus (1656). Oorspronck, voortganck en daeden der doorluchtiger heeren van Brederode. Utrecht: Johannes van Waesberge. Digitaal ⬀
Vregt, J.F. (1884). ‘De kerkelijke goederen en de staatsregeling van 1798’. Bijdragen voor de geschiedenis van het bisdom van Haarlem 12: 161-295 en 313-401.
WeenscheGezntschpsber = Weensche gezantschapsberichten van 1670 tot 1720 red. G. von Antal & J.C.H. de Pater. 2 dln. (Rijks Geschiedkundige Publicatiën Grote Serie, 67 en 79.) ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1929-1934. Digitaal ⬀
Westrheene Wz., T. van (1896). Paulus Potter: sa vie et ses oeuvres. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff.
Willems, J.F. (1841b). ‘Brieven van Jan van den Warck, geschreven uit Antwerpen in de maenden october 1578 en juny 1579, aen de staten van Zeeland’. Belgisch museum voor de Nederduitsche tael- en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands 5: 259-315. Digitaal ⬀
Willemsz, Arent (1884 [1525]). Bedevaart naar Jerusalem in 1525 red. C.J. Gonnet. Versch. als Bijdragen voor de geschiedenis van het bisdom van Haarlem 11. Digitaal ⬀
Alma, Redmer (2020). ‘De meestervervalser Johan Lewe tot Asinga.’ Stad en Lande 29: 36-42.
Bij cit.nr. 59.
Aten, Diederik (1995). ‘Als het gewelt comt...’: politiek en economie in Holland benoorden het IJ, 1500-1800. Hilversum: Verloren. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 68
Aten, Diederik & J. Drewes. 2007. Geschiedenis van Alkmaar. Zwolle: Waanders
Bij cit.nr. 90
Bakker, Piet (2012). ‘Crisis? Welke crisis? Kanttekeningen bij het economisch verval van de schilderkunst in Leiden na 1660’. De zeventiende eeuw; cultuur in de Nederlanden in interdisciplinair perspectief 27: 232-269.
Bij cit.nr. 240
Boekholt, P.Th.F.M. & E.P. de Booy (1987). Geschiedenis van de school in Nederland vanaf de middeleeuwen tot aan de huidige tijd. Assen/Maastricht: Van Gorcum. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 90
Borger, Guus J. & Saskia Bruines (1994). Binnewaeters gewelt: 450 jaar boezembeheer in Hollands Noorderkwartier. Edam: Hoogheemraadschap van Uitwaterende Sluizen in Hollands Noorderkwartier/ Wormerveer: Stichting Uitgeverij Noord-Holland.
Bij cit.nr. 68
Braake, Serge ter (2005). ‘Korte biografie van meester Floris Oem van Wijngaarden (ca. 1467-1527)’. Holland 37 afl. 2: 63-77. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 24
Braght, Thieleman Jansz. van (1660). Het bloedigh toneel der doops-gesinde, en weereloose christenen, die, om het getuygenisse Jesu hares salighmaekers geleden hebben, en gedoodt zijn [...]. 2 dln. Dordrecht: Jacob Braat. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 185
Dekker, R.M. (2013). Observaties van een zeventiende-eeuwse wereldbeschouwer: Constantijn Huygens Jr. en de uitvinding van het moderne dagboek. Amsterdam: Panchaud.
Bij cit.nr. 284 en cit.nr. 285
Deursen, A.Th. van (2004). De last van veel geluk: de geschiedenis van Nederland 1555-1702. Amsterdam: Bert Bakker.
Bij cit.nr. 116
Fruin, Robert (1980 [1901]). Geschiedenis der staatsinstellingen in Nederland tot den val der Republiek red. H.T. Colenbrander, inl. I. Schöffer. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff.
Bij cit.nr. 218
Fruin, Robert (1866). Informacie up den staet, faculteyt ende gelegentheyt van de steden ende dorpen van Hollant ende Vrieslant om daernae te reguleren de nyeuwe schiltaele. Gedaen in den jaere MDXIV. Leiden: Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde & Sijthoff. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 24
Govertz, Jan (2016 [1525]). Reysen na Jerusalem ende Jordaan red. Renaat J.G.A.A. Gaspar. Z.pl. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 36
Hooff, Anton van (2018). Het Plakkaat van Verlatinge: de eerste onafhankelijkheidsverklaring. Utrecht: Omniboek.
Bij cit.nr. 127
Huygens, Constantijn (1981). Zee-straet red. L. Strengholt. Zutphen: Thieme. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 256
Kennedy, James C. (2017). Een beknopte geschiedenis van Nederland. Vert. uit het Engels: Simone Kennedy-Doornbos. Amsterdam: Prometheus.
Bij cit.nr. 27 en cit.nr. 123
Middelnederlandsch woordenboek (MNW) red. Eelco Verwijs & Jacob Verdam. 10 dln. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1882-1952. Digitaal ⬀
Molsbergen, Godée E.C. (1937). Jan van Riebeeck en zijn tijd: een stuk zeventiende-eeuws Oost-Indië. (Patria, 3.) Amsterdam: Van Kampen. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 246
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek (1911-37). 10 dln. Red. Molhuysen, P.C. & P.J. Blok. Leiden: Sijthoff. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 177 en cit.nr. 179
Prinsen Jlz., J. (1905a). ‘Armenzorg te Leiden in 1577’. Bijdragen en mededelingen van het Historisch Genootschap 26: 113-160. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 115
Rogier, L.J. (1968). Eenheid en scheiding: geschiedenis der Nederlanden 1477-1813. (Aulaboeken.) Utrecht/Antwerpen: Spectrum.
Bij cit.nr. 116, cit.nr. 123 en cit.nr. 224
Sayyed, Umar (2014). ‘Trémoïlle, Charlotte Amélie de la (1652-1732)’. Digitaal vrouwenlexicon van Nederland. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 293
Schoon, Kornelis (2010 [1673]). Alkmaars bitter en zoet, ofte een beknopt vertoog van de bange belegeringe, en de heugelikke uytreddinge van der stede Alkmaar, voorgevallen in den iare 1573. Alkmaar: Pieter de Wees. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 225
StatutenCostumenFrieslandt = Naukeurige [...] verklaring over de statuten, ordonnantien [...] en costumen van rechte in Frieslandt [...] red. Dominicus Hamerster. 2 dln. Leeuwarden: Van Dessel resp. Ferwerda, 1741-1745. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 266
Steensel, Arie van (2010). Edelen in Zeeland: macht, rijkdom en status in een laatmiddeleeuwse samenleving. Hilversum: Verloren.
Bij cit.nr. 34 en cit.nr. 42
Vis, G.N.M (1996).Van “vulliscuyl” tot huisvuilcentrale: vuilnis en afval en hun verwerking in Alkmaar en omgeving van de middeleeuwen tot heden. Hilversum: Verloren.
Bij cit.nr. 111
Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) red. Willy Peijnenburg e.a. 4 dln. Leiden: Gopher, 2001. Digitaal ⬀
Wall, Hendrik Pieter van de (1790). Handvesten, privilegien, vrijheden, voorregten, octrooijen en costumen; midsgaders sententien, verbonden, overéénkomsten, en andere voornaame handelingen der stad Dordrecht. dl. 2. Dordrecht: Van Braam.
Bij cit.nr. 24
Weyerman, J.C. (1725-1728). De Historie des Pausdoms, of een Verhaal van de dwaalingen en bygeloovigheden, dewelke van tyd tot tyd zyn ingesloopen in de Kerk. 3 dln. Eigen beheer: Amsterdam. Digitaal ⬀
Bij cit.nr. 51
Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) red. M. de Vries & L.A. te Winkel. 43 dln. ’s-Gravenhage: Nijhoff, 1864-2001. Digitaal ⬀
Archief Hoogheemraadschap Rijnland. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 40-T02 Digitaal ⬀ (dan in inv.nr. 12 p. 132 links, r.12 v.o.). Cit.nr. 55-T02 Digitaal ⬀ (dan in inv.nr. 513 p. 33 rechts).
Brabants Historisch Informatie Centrum. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 67-T03 Digitaal ⬀ (dan scan 16). Cit.nr. 277-T10 Digitaal ⬀ .
Drents Archief. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 62-T03 + Cit.nr. 179-T06. Voor beide is inzage van de Drentsche Volksalmanak aan te vragen in Drents Archief, toeg.nr. 0853 (boekerij mr. L. Oldenhuis Gratama), inv.nr. 216 (Drentsche Volksalmanak 1-15. Coevorden, D.H. van der Scheer).
Gelders Archief. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 184-T07 Digitaal ⬀ (dan naar 2 Bredevoort, 2.2 Hofboeken; dan scans 208-209). Cit.nr. 271-T09 Digitaal ⬀ (dan naar 2 Bredevoort, 2.2 Hofboeken; dan scans 446-447).
Gemeentearchief Schiedam. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 168-T06 Digitaal ⬀ (dan inv.nr. 333: fol. 235, d.d. 22-09-1608); het betreft een transcriptie, vermoedelijk vervaardigd door Anthonius van der Tuijn.
Groninger Archieven. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 59-T02 Digitaal ⬀ (zie onder Oorkondeboek, fol. 21r (regestnummer 086). Cit.nr. 133-T05. Inzage mogelijk o.v.v. toeg.nr. 619, inv.nr. 0836a, regestnummer 552; via deze plaats op de site kan per mail aan het archief aankoop van een scan worden geregeld. Voorlopig is de oorkonde in handschrift nog te lezen via Cartago Digitaal ⬀
Nationaal Archief. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 164-T06 Digitaal ⬀ . Cit.nr. 232-T08 Digitaal ⬀ . Cit.nr. 233-T08 Digitaal ⬀ .
Regionaal Archief Alkmaar. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 28-T01 Digitaal ⬀ . Cit.nr. 29-T01 Digitaal ⬀ . Cit.nr. 32-T02 Digitaal ⬀ (dan rechts). Cit.nr. 33-T02 Digitaal ⬀ (dan links). Cit.nr. 51-T02 Digitaal ⬀ (aldaar rechterblad). Cit.nr. 66-T03 Digitaal ⬀ . Cit.nr. 68-T03 Digitaal ⬀ (aldaar linkerblad). Cit.nr. 74-T03 Digitaal ⬀ (aldaar rechts). Cit.nr. 90-T03 Digitaal ⬀ (aldaar links, vijfde en zesde alinea). Cit.nr. 112-T04 Digitaal ⬀ (aldaar links, bovenaan). Cit.nr. 156-T05 Digitaal ⬀ (aldaar links). NB: dit is een scan van een 18e-eeuws afschrift in Regionaal Archief Alkmaar toeg.nr. 10.1.1.001, inv.nr. 95 (aldaar fol. 100verso). Het contemporaine handschrift is vanwege de broze staat niet raadpleegbaar en is niet gedigitaliseerd. Cit.nr. 159-T06 Digitaal ⬀ (aldaar rechts). NB: dit is een scan van een 18e-eeuws afschrift in Regionaal Archief Alkmaar toeg.nr. 10.1.1.001, inv.nr. 95 (aldaar fol. 148). Het contemporaine handschrift is vanwege de broze staat niet raadpleegbaar en is niet gedigitaliseerd.
Regionaal Archief Dordrecht. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 24a,b-T01. De tekst is beschikbaar als afschrift van Van Daalen; dit is niet gedigitaliseerd. Inzage is aan te vragen in Regionaal Archief Dordrecht onder toeg.nr. 1, inv.nr. 600: fol. 10, 12. Cit.nr. 270-T09 [Het handschrift is niet gescand. Digitaal is een transcriptie van gedeelten beschikbaar (transcriptor G. Timmerman)] Digitaal ⬀ (dan naar archiefstuk 4 Bijlage 2: 4.1.28 (xxviii)).
Regionaal Archief Rivierenland. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 294-T10 Digitaal ⬀ (aldaar zichtbaar toeg.nr. 0826, inv.nr. 1558).
Regionaal Archief West-Brabant. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 250-T09 + Cit.nr. 251-T09 + Cit.nr. 252-T09. Inzage mogelijk in het Regionaal Archief West-Brabant. Het handschrift is door mij na lezing in het archief diplomatisch getranscribeerd. Het Memoriael van ’t Backersgildt (gildeboek 1660-1793), waaraan de teksten in de cit.nrs. ontleend zijn, is niet digitaal beschikbaar. Wel kan via de site van het archief kosteloos een scan worden aangevraagd o.v.v. toeg.nr. 0600 (Archief van de stad Zevenbergen (1485-1810)) en het inv.nr. (2202). Cit.nr. 272 -T09 Digitaal ⬀ (dan digitale pag. 494, vierde alinea). Cit.nr. 273-T09 Digitaal ⬀ (dan digitale pag. 496, tweede alinea).
Stadsarchief Amsterdam. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 150-T05 Digitaal ⬀ (aldaar rechts). Cit.nr. 151-T05 Digitaal ⬀ (aldaar rechts). Cit.nr. 152-T05 Digitaal ⬀ (aldaar links).
Stadsarchief Leuven. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 109-T04 Digitaal ⬀ (dan naar fol. 84V).
Zeeuws Archief. Geraadpleegd voor: Cit.nr. 13-T01. Het handschrift kan ingezien worden in het Zeeuws Archief, toeg.nr. 5022 (Stad Zierikzee), charters, inv.nr. F6. Cit.nr. 73-T03 Digitaal ⬀ (dan p. 93 rechts, met tevens een transcriptie door het Zeeuws Archief). Cit.nr.114a,b,c-T04. Inzage handschrift in Zeeuws Archief is mogelijk, toeg.nr. 1200 (Gemeente Arnemuiden), inv.nr. 1019. In de periode van corpusproductie was het niet digitaal toegankelijk. Cit.nr. 138-T05. Inzage handschrift in Zeeuws Archief is mogelijk, evenals digitale toegang: Digitaal ⬀ (dan ‘gevonden archiefstukken’, dan inv.nrs. 13-28, waarin inv.nr. 13: p. 178 links onder). Cit.nr. 139-T05. Inzage handschrift mogelijk in Zeeuws Archief. Digitaal ⬀ is het handschrift ook toegankelijk (dan ‘gevonden archiefstukken’, dan inv.nrs. 13-28, dan inv.nr. 14: 2 links onder). Cit.nr. 140-T05. Inzage handschrift mogelijk in Zeeuws Archief. Digitaal ⬀ is het handschrift ook toegankelijk (dan ‘gevonden archiefstukken’, dan inv.nrs. 13-28, dan inv.nr. 14: 14 links tweede passage van boven). Cit.nr. 204-T07. Inzage mogelijk in Zeeuws Archief. Het handschrift, waarin de letters in de rechtermarge van de foliant vervaagd zijn, is door mij na lezing in het archief diplomatisch getranscribeerd; in de periode van corpusproductie was het niet digitaal toegankelijk. Cit.nr. 216-T08. Inzage mogelijk in Zeeuws Archief. Het handschrift is door mij na lezing in het archief diplomatisch getranscribeerd; in de periode van corpusproductie was het niet digitaal toegankelijk. Cit.nr. 228-T08. Beschikbaar is een transcriptie van art. xii.van de verordening: Digitaal ⬀ (dan naar onderzoek > resoluties stadsbestuur). In de periode van corpusproductie was het handschrift niet digitaal toegankelijk. Cit.nr. 259-T09. Scans van het handschrift en een transcriptie, door mij met kleine wijzigingen overgenomen, zijn ook digitaal ⬀ beschikbaar (dan naar archiefstuk 500, het reglement van de vierschaar 1668, art. 90, art. 107). Cit.nr. 288-T10. Digitaal ⬀ (dan p. 204 links). Cit.nr. 291-T10. Digitaal ⬀ (dan p. 217 links).
Daalder, Saskia (2006). ‘Regelmaat en interpretatie bij mits-constructies in het moderne Nederlands’. Voortgang: jaarboek voor de neerlandistiek 24: 51-60. Digitaal ⬀
Daalder, Saskia (2007). ‘Een blik in het verleden van een voegwoord: mits in zijn functie van voorzetsel in ouder en nieuwer Nederlands’. Voortgang: jaarboek voor de neerlandistiek 25: 401-419. Digitaal ⬀
Daalder, Saskia (2009). ‘Conditional constructions: the special case of Modern Dutch mits’. Journal of Germanic Linguistics 21: 231-248.